All posts in Article

เนื่องด้วยวันก่อนได้มีโอกาสไปพูดในช่วงการมอบรางวัลบทละครยอดเยี่ยมของมหกรรมละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง ซึ่งในการมอบรางวัลได้ผมได้คิดเรียบเรียงคำพูดขึ้นมาบางอย่างเกี่ยวกับบทละครเลยอยากจะเอามาเขียนไว้ ณ ที่นี้ ละครมันก็เหมือนกับการเดินทาง มันพาเราจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง จากจุดเริ่มต้นไปสู่เส้นชัย เราผู้ซึ่งร่วมไปกับการเดินทางนั้นเริ่มต้นด้วยความไม่รู้ และเริ่มรู้จากตลอดเส้นทางนั้น ๆ ก่อนจะพบว่า "สาเหตุและความหมายของการเดินทางครั้งนี้" บทละครก็เหมือนกับเส้นทางที่ถูกกำหนดไว้ในการเดินทางโดยผู้เขียนบทละคร บางเส้นทางอาจจะเป็นทางตรง ไม่มีเลี้ยว ไม่มีอ้อม แต่ตรงดิ่งเข้าเส้นชัย ทำให้เร็ว แต่ก็อาจจะไม่มีลีลาน่าตื่นเต้น บางเส้นทางกลับใช้ทางคดเคี้ยว วกวน เล่นเอาผู้เดินทางสับสนอลหม่าน ได้ลุ้นกันตลอดเวลา บางเส้นทางเป็นทางอ้อม..อ้อมเกินจำเป็น จนใช้เวลามากเกินไปและทำให้คนเบื่อหน่ายกว่าจะถึงเส้นชัย บางเส้นทางวิ่งไปทั้งนาน แต่ดันเป็นทางวงกลม วนอยู่ที่เดิม ไม่ได้ก้าวไปข้างหน้า บางเส้นทางเป็นทางแบบก้าวกระโดดไปเรื่อย ๆ ไม่ต่อเนื่อง แต่เน้นให้เรื่องกระโดด ๆ ไปให้ถึงตอนจบให้ได้ก็พอ บางเส้นทางลื่นปรื้ด จนการเดินทางนั้นเสี่ยงจะหลุดโค้งออกนอกทางกันได้ง่าย ๆ บางเส้นทางขรุขระ

โดย สันติ จิตระจินดา ไม่มีใครปฏิเสธว่า การวิจารณ์ละครเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการพัฒนาละครเวที อย่างน้อยที่สุดก็เกิดประโยชน์แก่ผู้ผลิตละครและผู้ชม คือ ผู้ผลิตละครจะมีโอกาสพัฒนาคุณภาพผลงานของตนและผู้ชมจะก้าวล่วงเข้าสู่ลำดับรสนิยมและความซาบซึ้งในศิลปะที่ละเอียดประณีตยิ่งขึ้น นั่นคือ หลักการ แต่ในความเป็นจริงไม่ค่อยมีการวิจารณ์ละครให้เห็นกันสักเท่าใด อุปสรรคประการแรก คือ บรรดาผู้ผลิตละครที่เขลาเกินกว่าจะเข้าใจว่าการรับฟังเสียงวิพากษ์วิจารณ์ของผู้อื่นนั้น เป็นแม่บทของการสร้างสรรค์ ผู้ผลิตละครประเภทนี้ให้นิยามการวิจารณ์ละครเป็นเพียงการสรรเสริญและสดุดีให้ภาพสถานการณ์ละครเวทีไทยว่าเปราะบาง เตาะแตะ ต้องอุ้มชู โดยวอนให้ทุกคนละเลยการพูดความจริง โดยเฉพาะข้อด้อยของละคร เพราะจะเน้นรายได้จากการขายบัตร, สปอนเซอร์ และความอยู่รอดเป็นหลัก ทำให้ในหน้าหนังสือพิมพ์และนิตยสารต่างๆ ปรากฏเพียงข่าวแจก (REVIEW) ไม่มีใครพูดอะไรตรงไปตรงมา บทวิจารณ์จึงมีน้อยชิ้นนับถ้วน อุปสรรคประการที่สอง คือ ธรรมเนียมการวิจารณ์ส่วนใหญ่จะปรากฏในรูปปฏิทัศน์ละคร

มาฟังสุนทรพจน์เด๊ด ๆ ของนักแสดงฝีมือขั้นเทพ กัน แล้วคุณจะรู้สึกยิ้มและปลื้มไปกับเธอเช่นเดียวกับนักศึกษาที่ฟังอยู่แน่ ๆ

เรื่องนี้ไม่เกี่ยวกับการวิจารณ์ใด ๆ ทั้งสิ้น แต่เพราะผมอยากเผยแพร่สิ่งดี ๆ ที่ผมอยากให้ทุกคนได้ดู

บทนำ