Article

บทนำ

“ตายยาก” อาจเป็นวลีที่ใช้อธิบายถึงคนกลุ่มหนึ่งได้อย่างวิเศษ  คนกลุ่มนี้รวมตัวกันอย่างหลวม ๆ และใช้ “ละครเวที ” สิ่งที่พวกเขารักทำหน้าที่เสมือนสายใย ผูกยึดโยงถึงกันและกัน จนดูราวกับ “เครือข่าย” ของแมงมุม  พวกเขาคือคนละครเวทีร่วมสมัย ประเภทที่รัฐรู้จักแต่ไม่ใช่ลูกรัก   ประเภทที่สื่อรับรู้ถึงการมีอยู่แต่ไม่มีพื้นที่ให้พูดถึงมากนัก  ประเภทที่พยายามทำหน้าตาให้ดูมีอายุแทบตาย คนดูทั่วไป (บางส่วน) ก็ยังเข้าใจว่าเป็น “ละครนักศึกษา”  คนละครเวทีนอกกระแสเหล่านี้เขาเรียกตัวเองว่า  “เครือข่ายละครกรุงเทพ” (BTN : Bangkok Theatre Network)

การรวมตัวของพวกเขาเริ่มมานานกว่าสองทศวรรษ แต่ที่รวมตัวกันเป็นจริงเป็นจังก็ตั้งแต่ปี 2545 เป็นต้นมา โดยมีผลงานสร้างชื่อ ได้แก่ เทศกาลละครกรุงเทพ (BTF : Bangkok Theatre Festival) เทศกาลละครเวทีของคนละครเวทีร่วมสมัยที่เปิดโอกาสให้ศิลปินทั้งรุ่นใหม่ รุ่นกลาง และรุ่นใหญ่ ได้มาปะทะสังสรรค์ แลกดูแลกวิจารณ์  สร้างสีสันให้แก่ผู้ชมผู้ชื่นชอบงานศิลปะประเภทนี้เป็นอย่างยิ่ง  เทศกาลละครกรุงเทพได้รับการสนับสนุนด้วยดีจากประชาคมบางลำพู มหามิตรที่เอื้อเฟื้อให้ใช้สถานที่แถบจะทุกจุดให้คนละครเหล่านี้ได้ดัดแปลงเป็นโรงละคร  ไม่ว่าจะเป็น สวนสาธารณะ  ห้องประชุมของโรงเรียน  ส่วนหนึ่งของผับ ร้านอาหาร  สถานที่ทำงาน ไม่เว้นแม้แต่ในเขตวัด

เมื่อพวกเขารวมตัวกันและสร้างสรรค์เทศกาลละครกรุงเทพมาจนถึงขวบปีที่ 5  จนกระทั่งสังคมรับรู้และรอคอยการมาถึงของเทศกาลละครเวทีที่ติดดินมากที่สุดของประเทศไทย ในทุกปลายปี  สื่อเริ่มขานรับ  เกิดแฟนคลับละครเวที  เวปไซต์ (website) ยอดนิยมเริ่มเปิด เวปบอร์ด (webboard ) ให้แก่ละครเวทีโดยเฉพาะ  เทศกาลละครกรุงเทพกลายเป็นขุมทรัพย์ของการศึกษาด้านศิลปะการละครร่วมสมัยของไทย อาจารย์ตามสถาบันการศึกษาเริ่มมอบหมายให้นักเรียน นิสิต นักศึกษาทั้งในระดับมัธยมศึกษา  อุดมศึกษา และระดับบัณฑิตศึกษา จัดทำรายงาน วิทยานิพนธ์และวิจัยออกมาหลายต่อหลายเรื่อง

ทั้ง ๆ ที่แค่เทศกาลละครกรุงเทพ ก็ช่างเป็นผลงานที่ท้าทายและเรียกร้องความเสียสละจากชาวเครือข่ายละครกรุงเทพมากพออยู่แล้ว  แต่พวกเขาก็ยังก้าวต่อไปกับโครงการใหม่ที่เรียกว่า Director Lab กิจกรรมที่เหล่าผู้กำกับละครเวทีซึ่งเป็นสมาชิกของเครือข่ายละครกรุงเทพ หนีเมืองไปรวมตัวเฉพาะกิจเพื่อ “ทดลอง แลกเปลี่ยน และค้นหา”  วิธีการกำกับการแสดงใหม่ ๆ ระหว่างกัน

บทความนี้ เขียนขึ้นเพื่อถ่ายทอดประสบการณ์ของผู้เขียนในฐานะผู้สังเกตการณ์  จากการที่ได้ร่วมเดินทางจากกรุงเทพ ฯ สู่ อ.เชียงดาว  จ. เชียงใหม่ ไปกับเหล่าศิลปินละครเวทีร่วมสมัยกลุ่มนี้  ในโครงการ Director Lab ครั้งที่ 2  ประจำปี 2551  ของพวกเขา  ณ มูลนิธิสื่อชาวบ้านมะขามป้อม ศูนย์เชียงดาว ในช่วงเดือนมีนาคม  2551 ที่ผ่านมา More >